چين همسايه بزرگ تاجيکستان در شرق اين کشور است . تاجيكستان با ايالت سين كيانگ در شمال غرب چين كه داراي جمعيت تاجيك نيز هست هم مرز می باشد. هرچند امتداد مرز ميان این دو کشور در مناطق صعب العبور و کوهستانی واقع است ، اما در چند سال اخير حضور سياسی ، اقتصادی و فرهنگی چين در اين کشور فارسی زبان آسيای مرکزی به طور چشمگيری افزايش يافته است.
به نوشته" علي رمضاني بونش " درسایت ايراس ، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، چین در بسیاری از این کشورها کارخانه‌های صنعتی و تولیدی را خریداری کرد. در طول ۱۸ سال اخیر تعداد شهروندان چینی‌ مقیم این کشورها نیز هم زمان با نفوذ فزاینده‌ی چین در این کشورها افزایش داشته است در همين راستا حجم مبادلات تجاری چین با ۵ کشور آسیای مرکزی اكنون به چند ين برابر رسیده است.
پس از گشايش راه اتومبيل روي که شرق تاجيکستان را با چين می پيوندد ، زمينه های گسترش همکاریهای اقتصادی و تجارتی ميان این دو کشور بيشتر فراهم شده است.چین در سال 2005 میلادی 900 میلیون دلار برای توسعه شبکه های حمل و نقل کشورهای عضو"سازمان همکاری شانگهای" اختصاص داده بود که 600 میلیون دلار آن را در تاجیکستان سرمایه گذاری کرده است. این اعتبار مالی برای بازسازی جاده "دوشنبه به چنک" درمرز ازبکستان، خطوط انتقال فشار قوی برق"لاله زار، ختلان" و "جنوب، شمال" و ساخت" تونل شرشر" هزینه گردید.
به علاوه در ادامه گسترش همکاري‌های اقتصادی چین و تاجیکستان ، پکن جهت رشد بخش های انرژی ، صنایع و حمل و نقل تاجیکستان اعتباری یک میلیارد دلاری اختصاص داد. لذا میزان عمومی سرمایه گذاری چین در تاجیکستان به میلیارد ها دلار خواهد رسید و چین را درصدر کشورهای خارجی سرمایه‌گذار در اقتصاد تاجیکستان قرار می دهد که به معنی تنگ شدن جای پای روسیه در این کشور خواهد بود. جايگاهي كه پیش ازاین مسکو در مقام نخست سرمایه گذاران خارجی در تاجیکستان قرار داشت.
بنا بر آمار رسمی در حال حاضر20 شرکت چینی در بخش های انرژی ، مخابرات ، حمل و نقل و معادن تاجیکستان مشغول به کار می باشند و بنا به گزارش کمیته سرمایه‌گذاری و اموال دولتی تاجیکستان ، حجم عمومی سرمایه گذاری مستقیم خارجی در اقتصاد این کشوردر سال جاری به 760 میلیون دلار رسیده است که 10 درصد از این میزان سهم چین می باشد. حجم تجارت تاجيكستان و چين در سال 2007 میلادی حدود 755 ميليون دلار بود اما در سال گذشته ارزش مبادلات تجاري 2 كشور به يك ميليارد و 250 ميليون دلار رسيد. میزان مبادلات تجاری چین و تاجیکستان در 10 ماه سال جاری در مقایسه با دوره مشابه سال قبل با 9/42 درصد افزایش به 3/451 میلیون دلار رسیده است که 5/17 درصد از کل تجارت خارجی تاجیکستان را تشکیل می دهد.
حجم سرمايه گذاري در تاجیکستان حدود نیمی از تمامی سرمایه گذاري‌های چین در آسیای مركزي را به خود اختصاص داده است. به علاوه در توافقي كه ميان بانک ملی پس انداز تاجیکستان و بانک توسعۀ ملی چین، صورت گرفت، از این پس همۀ پرداخت های پولی میان تاجیکستان و جمهوری خلق چین با استفاده از يوان پول رایج چین انجام خواهد شد چرا كه سرمایه گذاري‌ها و وام های چین که در حال حاضر شاهرگ حیاتی پولی برای این کشور فراهم می کند، برای آنها اهمیت بیشتری دارد تا اهدافي پرستيزي و بلند پروازانه خود كفايي اقتصادي.
در زمينه تاسيس كارخانه هاي مشترك نيز حضور اقتصادی چين در تاجيکستان از طريق کارخانه های مشترک قوي است و بیشترین شمار کارخانه های مشترک را تاجیکستان با چین تاسیس کرده است. بیشتر این 17 کارخانه در زمینه های تولید نخ پنبه و تجدید سیستم مخابراتی تاجیکستان در حال فعالیت هستند. در اين ميان، "عبدالغفاررحمان اف"، معاون رئیس کمیته دولتی سرمایه‌گذاری و مدیریت اموال دولتی تاجیکستان اعلام کرد :"دولت این کشورطرح های مهم اقتصادی خودرابرای جذب اعتبارده میلیارد دلاری چین معرفی کرده است".
تاجيكستان با ارائه 10 طرح براي بررسي به هيئت چيني، در صدد جلب سرمايه‌گذاران و شركت‌هاي توليدي چين به بخش هاي هيدروانرژي، ساختمان و كشاورزي خود بوده است. طرح بازسازي و تجهيز معدن نقره " كان منصور " واقع در شمال تاجيكستان از طرح هاي مهمي كه دوشنبه سرمايه‌گذاري در آن را به چين پيشنهاد كرده‌است، طرحي كه در ابتدا روسيه عملا آن را در حيطه فعاليت خود مي ديد. ذخيره اين معدن يك ميليارد تن است كه در مجموع 50 هزار تن نقره خالص را در خود جاي داده است و معدن نقره "كان منصور " دومين معدن بزرگ تاجيكستان خواهد بود كه در اختيار شركت‌هاي چيني قرار مي‌گيرد. در همين راستا حدود 2 سال پيش تاجيكستان معدن طلاي "زرافشان " را از يك شركت انگليسي بازپس گرفت و در اختيار شركت چيني "تسيزين " قرار داد كه در پي سرمايه‌گذاري در آن سالانه 7 تن طلا از معدن زرافشان استخراج خواهد شد.

علاوه بر اين سال آينده نيز عمليات اجرايي طرح نيروگاه "نورآباد 1 " در 135 كيلومتري شرق اين كشور را آغاز خواهد كرد. ظرفيت اين نيروگاه 350 مگاوات است 130 مگاوات بيشتر از ظرفيت نيروگاه "سنگتوده2 " است كه توسط ايران در حال ساخت در اين كشور است. چين طي 3 سال آينده براي اجراي نيروگاه نورآباد1 حدود 560 ميليون دلار و براي احداث يك نيروگاه حرارتي در دوشنبه با ظرفيت 200 مگاوات حدود400 ميليون دلار سرمايه گذاري خواهد كرد. حجم تجارت تاجيكستان و چين در سال 2007 حدود 755 ميليون دلار بود اما در سال 2008 میلادی ارزش مبادلات تجاري 2 كشور به يك ميليارد و 250 ميليون دلار رسيد.چين در 2 سال اخير به كشور اصلي سرمايه‌گذار در بخش اقتصادي تاجيكستان تبديل شده و مقامات دوشنبه نيز براي رهايي از بحران اقتصادي و مالي آماده توسعه بيش از پيش همكاري با اين كشور همسايه شده‌اند.
گذشته از حضور نيروهاي چینی و فعال بودن سفارت این کشور در شهر دوشنبه حضور چین بیشتر در بازارهای عمده فروشی در حومه شهر دوشنبه که انباشته از اجناس و کالاهای چینی است، محسوس است.در زمينه صادرات وواردات تاجیکستان به چین آلومینیوم، پنبه و میوه جات صادر می کند و از آن کشور مواد غذایی، لباس، سوخت و برخی از انواع تجهیزات را وارد می سازد.
در زمينه فعاليت چيني ها در زمينه احداث راه ها نيز پس از افتتاح راه اتومبیلرو خاروغ – کاشغر شد که مرکز استان بدخشان تاجیکستان را با منطقه سینزیان چین متصل می کند. دولت تاجیکستان از چند سال قبل طرح احداث این جاده را که در تاجیکستان به عنوان راه" دوشنبه-خاروغ-کولمه-قراقروم"معروف است، پروژه استراتژیک اعلام کرده بود و بالاخره در ماه مه سال 2004 میلادی این راه مورد استفاده قرار گرفت. از سوی دیگر، مقامات تاجیکستان توقع دارند با بهره برداری کامل از این راه این کشور بتواند به عنوانی یک کشور ترانزیتی سود زیادی از طريق ترانزيت كالا ها از چين به كشورهايي نظير افغانستان به دست آورد وبا زرگانان افغاني كالاهاي خود را از چین به افغانستان از طریق تاجیکستان وارد کنند.مقامات چینی نیز تاکید می کنند که از راه "کولمه – قراقروم" به کشورهای آسیای مرکزی و کشورهای دیگر ارتباط پیدا خواهند کرد.
تاجیکستان و چین همراه با روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان اعضای سازمان همکاریهای شانگهای هستند. حالا به نظر می رسد که چین تلاش دارد سازمان همکاري‌های شانگهای را بیشتر برای گسترش دامنه نفوذ اقتصادی خود در آسیای مرکزی استفاده کند. بطوري كه برخي مبارزه چين براي يافتن جايگاه مستحكمي در آسياي مركزي را همانند تلاش‌هاي اين كشور در آفريقا مي‌دانند
چين با توجه به اهداف چند بعدي خود در زمينه سرمايه گذاري اقتصادي در ماه ژوئن سال جاری اعلام کرد، جهت مقابله با پیامدهای بحران مالی جهانی درکشورهای عضو "سازمان همکاری شانگهای" ده میلیارد دلار اعتبار مالی کم بهره دراختیارآنها قرار می دهد. در اين ميان مقامات تاجیکستان امیدوار اند كه یک سوم از این اعتبارمالی را برای ساخت نیروگاه های برق آبی و راه های جدید دراین را از چين دریافت كنند. در اين میان، چین و تاجیکستان در عرصه های تجارت، صنایع و انرژی توافقات همکاری حاصل شده است. از جمله، چین در اجرای طرح احداث تونل شرشر در جنوب شرق و سرمایه گذاری برای بازسازی نیروگاه آبی ورزاب، در شمال دوشنبه و نیروگاه آبی قیراق قم در استان سغد ابراز آمادگی کرده است و شماري از آنها را در حال ساخت دارد.
برخي كارشناسان داخلي وخارجي از جمله تاجيك ها از توسعه طلبى چينى ها در تاجيكستان به شدت نگران مى باشد. چرا كه گسترش حضور روز افزون چين در تمام عرصه هاى اقتصادى در تاجيكستان به وضوح قابل روئيت و لمس مى باشد و اين امر كارشناسان و نخبگان سياسى اين جمهورى را نگران كرده است. به علاوه شماري از اينان معتقدند که ادامه این روند منجر به عدم رشد تولیدات داخلی در تاجیکستان ولطمه فراوان به توليدات داخلي خواهد شد. افزون بر اين برخي ديگر از صاحب نظران در تاجیکستان معتقدند که کشورهای آسیای مرکزی به افزایش حضور چین در منطقه تا اندازه ای علاقمند هستند
زیرا این شرایط به آنها امکان می دهد توازن در رقابت های میان آمریکا و روسیه، دو بازیگر اصلی در صحنه آسیای مرکزی را در میزانی معین نگاه دارندو با استفاده از امكانات و گسترش نفوذ چين در اين كشور ها مسكو و واشنگتن را به افزايش سرمايه گذاري و حضور بيشتر در اين گشور ها رهنمون كنند. با اينكه گزارشها حاکی از افزایش روزافزون حضور چین در تاجیکستان است از جمله اکنون صدای موسیقی چینی را در برخی از رستورانهای چینی شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان می توان شنید با اين حال سفیر چین در تاجيكستان امکان توسعه طلبی چیني‌ها در منطقه را غیرواقعی خواند و گفت بازار این تاجيكستان بسیار محدود است و چیني‌ها اینجا اشتغال پیدا نخواهند کرد و زندگیشان به آسانی نخواهد چرخید.

به نظر ميرسد تلاش دوشنبه براي تعميق روابط با پكن به اين دليل است كه كشورهاي ديگر به خصوص روسيه با وجود وعده و امضاي اسناد زيادي براي همكاري در اجراي طرح هاي مشترك، هيچ اقدام عملي در اين زمينه انجام نمي‌دهند و اين نياز اقتصادي دولت دوشنبه به سرمايه گذاري در ساختارهاي اقتصادي انرژي و... است كه موجب استقبال بيش از حد دوشنبه از حضور چين در اين كشور است.
دولت پکن در تعقیب اهداف راهبردی خود در آسیای مرکزی مصمم تر است زیرا عمده دلیل حضور پكن در این ناحیه استراتژیک نه فقط اهداف اقتصادي است بلكه استان هاي اقليت نشين شمال غربي چين در همسايگي آسياي مركزي هست همسايگي كه پكن را هميشه در هراس از افزايش حضور امريكا و ناتو در اين منطقه نگران كرده است. به علاوه چین با افزایش میزان سرمایه گذاری در اقتصاد تاجیکستان می خواهد جای پای روسیه رادراین کشور تنگ تر کند مسلما يكي از مهمترين راه ها براي مقابله با غرب و روسيه نفوذ اقتصادي است. اين سياست هاي چين به طور جدی وضعت ژئوپلوتيک منطقه را تغيير خواهد داد و امنيت نسبی واردات نفت و گاز به چين تأمين را خواهد كرد. به علاوه به گسترش قدرت چند جانبه چين در آسياي مركزي مي انجامد.

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 13:53  توسط سعید شرافت  | 

 

بخشی از سخنرانی حسن کرابی
دبیردوم سفارت ج.ا.ایران - دوشنبه

روابط سياسي، اقتصادي و فرهنگي ايران و کشور همزبان تاجيکستان که در طول 19 سال از استقلال اين کشور به گونه اي بوده که روساي جمهوري دو کشور آن را استراتژيک خوانده اند، در سال 1388 نيز با انجام سومين سفر "محمود احمدي نژاد" رئيس جمهوري ايران به اين کشور توسعه بسيار بيشتري يافت.
ايران و تاجيکستان در طول تاريخ بعنوان مردمي فارسي زبان همواره چون ملتي واحد نقش بي نظيري در ساخت تمدن و فرهنگ منطقه و جهان داشته اند. هر چند حوادث تاريخي به ويژه در قرن گذشته ميان مرد دو کشور فاصله انداخت اما استقلال تاجيکستان در سال 1991میلادی موجب شد پيوندهاي عميق دو ملت مستحکمتر از گذشته، مجددا برقرار شود. بر همين اساس در فرداي استقلال تاجيکستان، جمهوري اسلامي ايران اولين کشوري بود که آن را به رسميت شناخت و سفارت خود را در دوشنبه افتتاح کرد.
در جريان جنگ خونين داخلي تاجيکستان بين سالهاي 1992 تا 1997میلادی ايران همواره در کنار مردم و دولت تاجيکستان تمام تلاش خود را به کار گرفت تا آرامش و امنيت به اين سرزمين بازگردد. از آغاز هزاره سوم ميلادي قرن 21 با تثبيت صلح و ثبات داخلي و تلاش دولت تاجيکستان براي ورود بيشتر به عرصه هاي منطقه اي و بين المللي در کنار روند رو به رشد توسعه داخلي، روابط دو کشور در زمينه هاي مختلف افزايش قابل چشمگيري داشت.
گسترش مناسبات فرهنگي، اقتصادي و سياسي طي سالهاي اخير علاوه بر آنکه ريشه در مشترکات تاريخي و کهن دو ملت دارد، ناشي از اراده رهبران عاليرتبه دو کشور براي همگرايي بيشتر در دنياي پرتلاطم امروزي است. از منظر سياسي در روابط دو کشور در اين سالها، ثباتي پايدار و روند رو به تزايدي را شاهد هستيم و مناسبات ما در اين زمينه از کمترين فراز و نشيب برخوردار بوده است. 22 بار ديدار سران عاليرتبه دو کشور از پايتختهاي يکديگر در کنار رايزنيهاي مستمر در مجامع منطقه اي و بين المللي نشان دهنده عمق مناسبات سياسي ايران و تاجيکستان است. در حقيقت در جهان کنوني کمتر دولتهايي را مي توان يافت که منافع مشترک آنها تا بدين حد به هم نزديک باشد.
در اين سالها رئيس جمهوري تاجيکستان هشت مرحله سفر به ايران انجام داد که آخرين آنها در بيستم اسفند 1387 به منظور شرکت در اجلاس سران کشورهاي اکو در تهران انجام شد و متقابلا شش مرحله سفر رئيسان جمهوري اسلامي ايران به تاجيکستان صورت گرفت. يک نوبت "اکبر هاشمي رفسنجاني"، دو نوبت "سيد محمد خاتمي" و نيز سه نوبت محمود احمدي نژاد به تاجيکستان سفر کردند که آخرين آنها در ديماه امسال (1388) صورت پذيرفت.
در سال 2008 میلادی "امامعلي رحمان"، رئيس جمهوري تاجيکستان دو بار از تهران ديدار و با رهبر معظم انقلاب اسلامي ملاقات کرد. سفر "محمود احمدي نژاد" در ماه مرداد 87 براي شرکت در اجلاس مهم سران شانگهاي نيز دومين ديدار از تاجيکستان در طول 4 سال رياست جمهوري ايشان بود. در چند سال اخير روابط دو کشور آنچنان به هم نزديک شده و منافع آنها چنان به هم گره خورده که روساي جمهور دوکشور، مناسبات ايران و تاجيکستان را «استراتژيک» خوانده اند. حضور هر دو کشور در سازمانهاي منطقه اي و بين المللي نظير سازمان ملل، جنبش عدم تعهد، کنفرانس اسلامي، سازمان همکاريهاي شانگهاي، اکو و مجمع مجالس آسيايي و حمايت از ديدگاههاي يکديگر، در حقيقت فرصتي براي تامين منافع مشترک دو ملت است.
ايران همواره از نظرات مثبت و پشتيباني دولت، مردم و رسانه هاي تاجيکستان از مواضع جمهوري اسلامي ايران در مسائل بين المللي و منطقه اي نظير حق ايران براي بهره مندي از انرژي صلح آميز هسته اي و عضويت کامل در سازمان شانگهاي قدرداني نموده است. از سوي ديگر ايران نيز در اينگونه مجامع همواره حامي تاجيکستان بوده است. امسال در جريان نشست وزراي خارجه کشورهاي اسلامي در دمشق، ايران از ميزباني دوشنبه براي اجلاس سي و هفتم وزيران امور خارجه کشورهاي عضو سازمان کنفرانس اسلامي در سال 2010 فعالانه حمايت کرد
ايران بعنوان مهمترين قدرت منطقه خاورميانه و تاجيکستان بعنوان محور اصلي آسياي مرکزي، مي توانند سهم مهمي در گسترش ارتباطات ميان آسياي جنوب غربي و مرکزي داشته باشند و ايران از رويکرد جديد تاجيکستان در افزايش مراودات با دنياي اسلام و کشورهاي خاورميانه استقبال مي کند. در طول 19 سال گذشته بيش از 160 سند ميان ايران و تاجيکستان در تمام حوزه هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، قضايي، موضوعات بانکي و بيمه و مبارزه با مواد مخدر به امضا رسيده است.
در سال 1388 مناسبات دوستانه ايران و تاجيکستان باز هم توسعه يافت و سومين سفر محمود احمدي نژاد، رئيس جمهوري اسلامي ايران به دوشنبه در طول دوران رياست جمهوري در 14 و 15 ديماه 1388 انجام شد. در طول اين سفر دو روزه، سه يادداشت تفاهم، دو سند همکاري و يک بيانيه مشترک ميان دو کشور به امضا رسيد. سه يادداشت شامل "استرداد مجرمان دو کشور"، "همکاري در زمينه اجراي عمليات تکميلي تونل استقلال" و "تکميل مراحل احداث سد سنگتوده دو" بود و دو سند همکاري نيز در زمينه "برق آبي و انرژي" و "زمين شناسي و ايجاد پايگاه هاي ملي و علوم داده ها" را شامل مي شد. از جمله قرار شد شش ميليون دلار اعتبار ديگر براي تکميل تونل "استقلال" که به دست شرکت ايراني "سابير" در اين کشور در حال اجراست، در قالب وامي درازمدت تخيصيص يابد.
سفر وزير انرژي و صنايع و قائم مقام وزارت خارجه تاجيکستان به تهران براي شرکت و سخنراني در همايش بين المللي "آسياي مرکزي و قفقاز" و ديدار وزير امور خارجه اين کشور با معاون اول رياست جمهوري ايران در "استانبول" ترکيه در حاشيه اجلاس افغانستان از ديگر موارد قابل ذکر در حوزه مسائل سياسي محسوب مي شود. همچنين در سال 1388، حمايتهاي دو کشور از مواضع يکديگر در مجامع منطقه اي و بين المللي از جمله در موضوعاتي نظير حقوق هسته اي ايران، مسائل حقوق بشر، عضويت در نهادهاي بين المللي و همچنين ميزباني تاجيکستان براي سي و هفتمين اجلاس وزراي خارجه کنفرانس اسلامي در ژوئن 2010، تداوم يافت.
حضور فعال شرکتهاي ايراني اعم از دولتي و خصوصي، حاکي از عزم دولت ايران براي مشارکت در روند توسعه پايدار تاجيکستان است. تکميل تونل استراتژيک "استقلال" با شرايط ويژه آن و احداث سد و نيروگاه عظيم "سنگتوده دو"، بر رود "وخش" نماد حمايت ايران از پيشرفت و توسعه تاجيکستان محسوب مي شود. اهم پروژه هاي انجام شده و يا در حال انجام ايران در تاجيکستان به اين شرح است.
* بيمارستان فوق تخصصي قلب و کليه "ابن سينا" که با سرمايه اي نزديک به 14 ميليون دلار و در مدت يک سال و نيم توسط شرکت ايران "سازه گستر" احداث شده و کادري مجرب در آن مشغول به فعاليتند، در 15 شهريورماه 1388 با حضور و سخنراني رئيس جمهوري تاجيکستان و سفير ايران در تاجيکستان گشايش يافت.
* قرارداد ساخت تونل استقلال (انزاب) در 80 کيلومتري شمال غربي شهر دوشنبه پايتخت کشور تاجيکستان و در مسير بزرگراه دوشنبه - تاشکند قرار گرفته است که زمينه اتصال مناطق شمالي و جنوبي تاجيکستان و پايتخت کشورهاي آسياي ميانه را به ويژه در فصول سرد سال به يکديگر فراهم مي آورد، در سال 1385 به مبلغ 39 ميليون دلار امضا شد. 21.2 ميليون دلار اين مبلغ بصورت اعتبار و 10 ميليون دلار بصورت مساعدت بلاعوض توسط ايران تامين مي شود و اخيرا وامي شش ميليون دلاري نيز به آن اضافه شده است. ساخت اين تونل به پايان رسيده و پس از انجام مراحل نصب تهويه، دستگاههاي آتش نشاني که از محل وام شش ميليون دلاري تامين خواهد شد، به بهره برداري مي رسد.
* سد و نيروگاه سنگتوده دو که با سرمايه گذاري 220 ميليون دلاري توسط شرکت ايراني سنگاب در حال ساخت است، پس از بهره برداري در سال 2011، مي تواند بسياري از مشکلات انرژي تاجيکستان را برطرف کند. در مجموع ميزان پيشرفت فيزيکي کار در اين پروژه تا مهرماه 1388، حدود 50 درصد (96/49 %) عنوان شده است و اين سد پس از بهره برداري با آورد متوسط سالانه 20 ميليون و 500 هزار متر مکعب، داراي توانايي توليد برق به ميزان تقريبي هشت هزار و 950 مگاوات خواهد بود.
* همچنين کارخانه تراکتورسازي « تاجيران » توسط ايران با سرمايه 4081632 دلار در مرداد 85به بهره برداري رسيد و نخستين محصول آن در مهرماه همين سال توليد شد. از ويژگيهاي پروژه هاي انجام شده يا در حال انجام ايران در تاجيکستان اين است که به سبب مشترکات فرهنگي و تاريخي در پي سود اقتصادي نيست و قراردادهاي ساخت آنها با کمترين ميزان ممکن بسته شده است.
طبق گفته "فرخ همره عليف" وزير توسعه اقتصاد و بازرگاني جمهوري تاجيکستان ايران پس از روسيه و چين، سومين شريک تجاري تاجيکستان است. وي حجم مبادلات تجاري بين جمهوري اسلامي ايران و تاجيکستان را در سال 2009 (شامل 9 ماه نخست 1388) بيش از چهار درصد مجموع تجارت خارجي تاجيکستان عنوان کرد که بنا به گفته رييس کل بانک ملي تاجيکستان ارزش تجارت خارجي تاجيکستان در سال 2009، سه ميليارد و 578 ميليون و 700 هزار دلار بوده است، حجم مبادلات تجاري ايران و تاجيکستان در اين سال به 143 ميليون و 148 هزار دلار بالغ مي شود.
در طول سال 1388 دو نمايشگاه مهم تجاري ايران در شهر "دوشنبه" پايتخت تاجيکستان برگزار شد. نخستين آنها نمايشگاهي از قاليهاي نفيس دستباف ايراني که از 19 تا 24 شهريورماه در هتل "تاجيکستان" فرشهاي نفيس ايراني را در معرض ديد شهروندان تاجيکستان قرار داد. نمايشگاه اختصاصي صنعتي و بازرگاني جمهوري اسلامي ايران در تاجيکستان نيز از ششم تا نهم آذرماه88 در فضايي به مساحت بيش از يکهزار متر مربع و با حضور 62 نمايندگي توليدي و صنعتي ايران در تالار "کاخ باربد" شهر دوشنبه برگزار شد. با اين حال به توجه به امکانات بالقوه ايران و نيز منابع فراوان آبي و معدني و امکانات کشاورزي تاجيکستان به نظر مي رسد که روابط تجاري و اقتصادي دو کشور نياز به گسترش بسيار بيشتري دارد.
به‌رغم گسترش روابط سياسي و اقتصادي در سالهاي گذشته، مشترکات فرهنگي هنوز هم بعنوان اساسي ترين زمينه تحکيم پيوندها ميان مردم ايران و تاجيکستان محسوب مي شود زيرا ريشه هاي تاريخي يکسان، زبان مشترک و دين واحد در کنار تشابه سنتها، آيينها و باورهاي اجتماعي ملي و محلي، شرايط بي بديلي را براي توسعه بيش از پيش مناسبات فرهنگي ميان دو کشور فراهم آورده است. سومين ديدار رئيسان جمهوري سه کشور فارسي زبان ايران، افغانستان و تاجيکستان در مارس 2009 در تهران صورت گرفت. به گفته "علي اصغر شعردوست" سفير ايران در تاجيکستان، تاسيس شبکه تلويزيوني مشترک سه کشور فارسي زبان که به امضاي روساي جمهوري هر سه کشور رسيده است، به مراحل اجرايي خود نزديک مي شود و قرار است تا نوروز 1389 داير شود.
دفتر انجمن دانشجويان ايراني در تاجيکستان نيز دوم آبانماه 1388 با حضور حجت الاسلام "محمد علي نظام زاده" نماينده ولي فقيه در امور دانشجويان آسيا و اقيانوسيه در شهر "دوشنبه" گشايش يافت. در سال 1388 شمار دانشجويان ايراني که در تاجيکستان مشغول به تحصيل هستند به يکهزار و 500 دانشجوي ايراني در تاجيکستان رسيد و مدارک 10 دانشگاه اين کشور به تاييد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ايران رسيده است."پژوهشکده شناخت مذاهب"، که کتابخانه اي است که کتابهاي ديني را از منابع مختلف گرد خواهد آورد، با همکاري رايزني فرهنگي سفارت ايران و مرکز اسلامي تاجیکستان بنياد نهاده شده است، 15 مهرماه 1388 در مسجد مرکزي شهر "دوشنبه" گشایش يافت, نمايشگاه کتابي به مناسبت روز کتاب و کتابخواني در ايران، به همت رايزني سفارت جمهوري اسلامي ايران در تاجيکستان ، از دهم تا شش آذرماه 1388 در کتابخانه ملي "ابوالقاسم فردوسي" شهر دوشنبه پايتخت تاجيکستان برپا شد.

 

 

+ نوشته شده در  2010/5/3ساعت 13:51  توسط سعید شرافت  | 

رزمایش مشترک نیروهای نظامی کشورهاي عضو پيمان امنيت دسته جمعي از روز چهارشنبه گذشته 21 اوریل سال جاری میلادی درقلمرو استان سغد واقع در شمال تاجيکستان آغازگردید . به گزارش رسانه های خبری در این مانور که تحت عنوان "مرز 2010 " برگزار گردید , 600 نيروي نظامي ازکشورهاي تاجيکستان، روسيه،قزاقستان و قرقيزستان شرکت دارند. هدف از برگزاری مانور نيروهاي نظامي کشورهاي عضو پيمان امنیت جمعی که تا 26 اوریل سال جاری میلادی ادامه یافت , ارتقای توان دفاعی نیروهای کشورهای عضو پیمان یادشده و آمادگی برای مقابله با هر گونه تهدیدات گروههای مسلح تروریستی و افراطی عنوان شده است . فرماندهی نیروهای شرکت کننده در این مانوررا تاجیکستان بر عهده دارد .
سازمان پیمان امنیت جمعی که شامل 7 کشور شوروی سابق : روسیه , بیلاروس , ارمنستان , تاجیکستان , ازبکستان , قزاقستان و قیرقیستان می باشد . در رزمایش نظامی نیروهای پیمان یادشده تنها نیروهای نظامی سه کشور آسیای مرکزی تاجیکستان , قزاقستان و قیرقیزستان به همراهی فدراسیون روسیه شرکت دارند .
کشورهای بیلاروس و ازبکستان از اعزام نیرو به این مانور خودداری کرده اند . قابل ذکر است که این دو کشور تابستان سال گذشته میلادی نیز با تاسیس نیروهای واکنش سریع سازمان پیمان امنیت جمعی مخالفت کرده بودند . توافق در مورد تاسیس نیروهای واکنش سریع سازمان پیمان امنیت جمعی در نشست سران کشورهای عضو این پیمان در ماه ژئین سال 2009 میلادی در شهر مسکو حاصل گردید که در آن زمان " الکساندر لوکاشنکو " رئیس جمهوری بیلاروس از شرکت در نشست سران این پیمان در مسکو خودداری کرد و "اسلام کریم اف" رئیس جمهوری ازبکستان نیز علی رغم حضور در این اجلاس , توافقنامه تاسیس نیروی واکنش سریع سازمان پیمان امنیت جمعی را امضا نکرد .
واقعیت این است که سازمان پیمان امنیت جمعی از زمان تاسیس در سال 2000 میلادی تاکنون , علی رغم برخی از چالشها که این پیمان با آن رو به رو بوده است , همواره تلاش کرده تا در جامعه جهانی جایگاه خاصی را به دست بیاورد . روسیه به عنوان کشور محوری در این پیمان برای تقویت جایگاه سازمان پیمان امنیت جمعی تلاش فراوانی به خرج داده است . به عقیده کارشناسان تاسیس نیروهای واکنش سریع پیمان یادشده هرچند با مخالفت برخی از کشورهای عضو نظیر ازبکستان و بیلاروس مواجه شد , اما از دست اورد این سازمان در یک سال اخیر محسوب می شود . علاوه بر این تلاش این پیمان برای گسترش همکاری با سازمانهای بانفوذ بین المللی از دیگر موفقیت های آن تلقی می شود .
در راستای گسترش مناسبات با سازمانهای بین المللی از جمله سازمان ملل متحد حدودا یک سال قبل روسیه به نمایندگی از کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی به طور رسمي خواستار همكاري با سازمان ملل شده است. نماينده روسيه در سازمان ملل به ارسال نامه‌اي به دبيرخانه سازمان ملل متحد ، خواستار قرار گرفتن موضوع همكاري اين دو نهاد منطقه اي و بين المللي ، دردستور كار شصت و چهارمين اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل شد. در نامه روسیه به سازمان ملل که به نمایندگی از کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی صورت گرفته بود ، برضرورت همكاري در بخش‌هاي امنيت نظامي و سياسي ، مقابله مشترك با تهديدهاي جهاني از جمله تروريسم بين‌الملل ، افراط‌گرايي ، قاچاق مواد مخدر و سلاح و جنايات سازمان يافته تامين ثبات و امنيت منطقه‌اي و جهاني تاكيد شد .
در پی همین درخواست بود که در ماه مارس سال جاری میلادی سازمان پیمان امنیت جمعی و سازمان ملل متحد اعلامیه مشترکی را درباره همکاری امضا کردند.بر اساس گزارش رسانه های خبری روسیه در سند صادره درباره همکاری سیاسی ، واکنش مشترک نسبت به بحران ها و مبارزه با تروریسم ، قاچاق مواد مخدر ، مهاجرت غیر قانونی و جنایتکاری سازمان یافته صحبت می شود."سرگئی لاوروف" ، وزیر امور خارجه روسیه در کنفرانس خبری مشترک به همراه" بان کی مون " دبیر کل سازمان ملل اعلام کرده است ، تعامل میان این دو سازمان بانفوذ بین المللی باعث افزایش امکانات برای حل مسائل فوق الذکر خواهد شد.
بدین ترتیب مجموعه مسائل ذکرشده گویای این حقیقت است که روسیه به عنوان کشور محوری در سازمان پیمان امنیت جمعی همواره سعی دارد تا از یک سو توانمندی نظامی این پیمان را با برگزاری رزمایش و مانورهای نظامی ارتقا بخشد و از سوی دیگر با گسترش همکاری با سازمان های بین الملی نظیر سازمان ملل , جایگاه بین المللی پیمان یادشده را تحکیم بخشد . این هم در حالی است که برخی از کارشناسان معتقدند، پیمان امنیت جمعی درآینده می تواند به یک نهاد صرف نظامی برای مقابله با نفوذ قدرت های فرامنطقه ای نظیر کشورهای عضو ناتو در منطقه تبدیل یابد . به هر حال انچه مسلم است این است که روسیع در هر صورت برای حفظ قدرت و نفوذ خود در منطقه به یک چنین نهادی نظیر سازمان پیمان امنیت جمعی نیاز دارد.
+ نوشته شده در  2010/4/28ساعت 11:55  توسط سعید شرافت  |